Beheer overige gebouwen en gronden

Beleidskaders, -monitors en wetgeving

Vastgoed en gronden inzetten als middel voor behalen maatschappelijke doelen.

Goed rentmeesterschap uitoefenen: waarde behoud van bezittingen.

Sturing geven aan en handhaving van het gebruik van onroerend goed: Met privaatrechtelijke instrumenten stuurt de gemeente op het gebruik van onroerende zaken die aan derden in erfpacht of in eigendom zijn of worden gegeven, en handhaaft de contracten.

Wat willen we bereiken

Effect indicatoren

Vastgoed en gronden inzetten als middel voor behalen maatschappelijke doelen

Goed rentmeesterschap uitoefenen

Sturing geven aan en handhaving van het gebruik van onroerend goed

Wat gaan we daar voor doen

Vastgoed en gronden inzetten als middel voor behalen maatschappelijke doelen

Goed rentmeesterschap uitoefenen

Privaatrechtelijke instrument inzetten als middel voor het behalen van ruimtelijk, maatschappelijke en economische doelen

Omschrijving taakveld

De gemeente Rotterdam heeft in 2018 1.539 vastgoedobjecten in de maatschappelijke portefeuille en 1.289 objecten in de commerciële portefeuille. Vastgoed en gronden in gemeentelijk bezit worden ingezet ten bate van maatschappelijke doelstellingen en worden dusdanig beheerd dat ze toekomstbestendig zijn. Het bezit is geen doel op zich.
Het verhogen van de kwaliteit van het Rotterdamse voorzieningenaanbod is wél een doel. De inzet is om hiertoe alleen de zogenaamde kernportefeuille aan gebouwen en gronden aan te houden, waarmee de maatschappelijk gewenste waarde kan worden gecreëerd. Dit betekent dat het gemeentelijke vastgoed moet bijdragen aan het realiseren van de doelstellingen uit het coalitieakkoord en aan doelstellingen die zijn neergelegd in wet- en regelgeving (die zijn door vertaald in beleidsprogramma’s, zoals bij onderwijshuisvesting). Deze collegedoelstellingen zijn en worden vorm gegeven in plannen en programma’s die leiden tot vragen naar (gemeentelijk) vastgoed. De kaders waarbinnen dit gebeurt met betrekking tot vastgoed zijn vastgesteld in de kadernota Vastgoed. Door het hanteren van functioneel grondbeleid beheert de gemeente ruim 42.000 (grond)contracten van onroerende zaken die in erfpacht of in eigendom zijn uitgegeven door de gemeente.

De belangrijkste ontwikkeling op het gebied van overheidsvastgoed de komende jaren is het voldoen aan de Europese regelgeving, de Energy performance of buildings Directive (EPDB). Die houdt in dat nieuwbouw van gebouwen moeten voldoen aan een reeks wetten en regels. Zo moeten vanaf 1 januari 2020 alle nieuwe gebouwen in Nederland bijna energie neutrale gebouwen (BENG) zijn. Ook moet rekening worden gehouden met de milieubelasting van toegepaste materialen. In de wijziging van het Bouwbesluit 2012, Stb 2015,425 is gesteld dat nieuwe gebouwen waarvan de overheid eigenaar is en waarin overheidsinstanties zijn gevestigd, na 31 december 2018 bijna energieneutraal moeten zijn. De totale gebouwde omgeving moet in 2050 bijna energieneutraal zijn. Dat betekent dat bij onderhoud en renovaties hier rekening mee moet worden gehouden. De BENG-vereisten zijn nog in ontwikkeling.

Effect indicatoren

Beschrijving effectindicator (collegetarget) Reali-satie 201720182019202020212022
Aantal te verkopen objecten commerciële portefeuilleStreefwaarde65 objecten met een netto verkoop-resultaat van minimaal 3 mln. euro
Realisatie

Overzicht baten en lasten

Overzicht van baten en lasten Beheer overige gebouwen en grondenRealisatie
2017
Begroting
2018
Begroting
2019
Raming
2020
Raming
2021
Raming
2022
Baten exclusief reserves170.485170.928116.080112.288111.171119.273

Bijdragen rijk en medeoverheden 0 0 0 0 0 0
Financieringsbaten 0 0 0 0 0 0
Overige opbrengsten derden 169.419 169.987 115.235 111.465 110.370 118.494
Overige baten 1.067 941 845 823 801 779
Lasten exclusief reserves253.431139.72674.11667.05766.05273.181

Apparaatlasten 7.468 10.173 10.358 9.483 9.483 9.483
Inhuur 959 1.669 1.315 1.186 1.186 1.186
Overige apparaatslasten 107 191 114 108 108 108
Personeel 6.401 8.313 8.929 8.189 8.189 8.189
Interne resultaat -74.107 -115.823 -129.289 -132.010 -137.569 -137.911
Interne resultaat -74.107 -115.823 -129.289 -132.010 -137.569 -137.911
Programmalasten 320.070 245.375 193.047 189.584 194.137 201.609
Inkopen en uitbestede werkzaamheden 129.912 100.969 78.758 75.959 80.152 79.136
Kapitaallasten 143.316 127.888 97.353 96.723 97.145 105.613
Overige programmalasten 46.842 16.518 16.935 16.902 16.840 16.860
Saldo voor vpb en reserveringen -82.946 31.202 41.964 45.231 45.119 46.093
Vennootschapsbelasting000000
Saldo voor reserveringen -82.946 31.202 41.964 45.231 45.119 46.093
Reserves4876.3882.4292.4292.4262.401
Onttrekking reserves 2.987 6.388 2.629 2.629 2.626 2.601
Toevoeging reserves 3.146 533 200 200 200 200
Vrijval Reserves 646 533 0 0 0 0
Saldo -82.459 37.590 44.393 47.660 47.545 48.494

Bijstellingen

Bijstellingen (x1000)2019202020212022
Coalitieakkoord: Basispad9733.0482.9242.742

Capaciteitsuitbreiding afdeling Vastgoed -1.137 0 0 0
Actualisatie vrijval vooruit-ontvangen afkoopsommen Erfpacht -913 -875 -799 -781
Verbeteracties uitvoeringsagenda Vastgoed -600 0 0 0
Actualisatie loonkostenmodel -77 -77 -77 -77
Vastgoed (verkoopopbrengsten) 3.700 4.000 3.800 3.600
Coalitieakkoord: Ramingsbijstellingen vermijdbaar-22-1-1

Trend -2 2 -1 -1
Coalitieakkoord: Intensiveringen4.5004.5004.5004.500

Bouw 18.000 woningen 4.500 4.500 4.500 4.500
Coalitieakkoord: Bezuinigingen881715

Invulling structurele stelpost coalitieakkoord 8 8 17 15
Ramingsbijstellingen onvermijdelijk6851.3781.3192.472

Rentelasten Schiekadeblok (LSI) 2019 -2022 -1.170 -1.170 -1.170 0
Bijstelling verbeteracties uitvoeringsagenda Vastgoed -700 0 0 0
Bestemmingsreserve Investeringsfonds Rotterdam (renteverlaging) -66 -66 -66 -66
Actualisatie omslagrente 2.620 2.614 2.555 2.538
Reserves1.2481.2441.2401.215

Bestemmingsreserve Infrastructuur 0 0 0 0
Bestemmingsreserve Investeringsfonds Rotterdam - Katoenveem Keileweg 39-45 0 0 0 0
Bestemmingsreserve Investeringsfonds Rotterdam - dotatie Ahoy 0 0 0 0
Bestemmingsreserve Investeringsfonds Rotterdam - MFC Pernis 0 0 0 0
Bestemmingsreserve Investeringsfonds Rotterdam - kapitaallasten 93 89 86 60
Bestemmingsreserve Investeringsfonds Rotterdam - kapitaallasten 1.155 1.155 1.155 1.155
Technische wijzigingen-1.460-1.740-1.731-1.726

Afroming ITL Interne rente Onderwijs 2019 - 2022 -858 -857 -855 -854
Afroming ITL Interne rente Parkeren 2019 - 2022 -455 -454 -452 -450
Afroming ITL Interne rente Concernhuisvesting 2019 - 2022 -451 -449 -445 -442
Diverse afwijkingen 304 20 21 20
Begroting na wijzigingen 44.393 47.660 47.545 48.494

Coalitieakkoord: Basispad

Capaciteitsuitbreiding afdeling Vastgoed

De afdeling Vastgoed geeft in hoofdzakelijk 2018 en 2019 invulling aan de uitvoeringsagenda zoals die na de zomer 2017 in de Raad is vastgesteld. De extra middelen zijn benodigd voor een (tijdelijke) uitbreiding van de formatie. Deze formatie wordt ingezet om aan de verbeteracties van de uitvoeringsagenda invulling te geven.

Actualisatie vrijval vooruit-ontvangen afkoopsommen Erfpacht

In de jaarrekening 2017 heeft de gemeente Rotterdam een correctie doorgevoerd vanwege geconstateerde verschillen tussen primaire registratie en de financiële administratie van de erfpachtgronden. De correctie heeft geleid tot een afschrijving van de erfpachtgronden op de balans, en een vrijval van de vooruit ontvangen afkoopsommen op de balans. Deze correctie heeft een structureel negatief effect op de begroting. Dit is het saldo van lagere rentelasten op het geïnvesteerde vermogen, lagere rentebaten op vooruit ontvangen afkoopsommen en lagere jaarlijkse vrijval op de vooruit ontvangen afkoopsommen.

Verbeteracties uitvoeringsagenda Vastgoed

De afdeling Vastgoed geeft in hoofdzakelijk 2018 en 2019 invulling aan de uitvoeringsagenda zoals die na de zomer 2017 in de Raad is vastgesteld. De extra middelen zijn benodigd voor het realiseren van de verbeteracties, waaronder de vervanging van het vastgoedbeheersysteem en het op orde brengen van de beheergegevens van de vastgoedobjecten (dataschoning).

Actualisatie loonkostenmodel

De loonkosten worden sinds 2013 genormeerd begroot. Het gehanteerde model is herijkt en wordt verder toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering.

Vastgoed (verkoopopbrengsten)

De verkoopopbrengsten in de meerjarenbegroting zijn in lijn gebracht met de verkoopplanning zoals opgenomen in de kadernota Vastgoed. De netto verkoopopbrengsten stijgen hierdoor jaarlijks naar € 6 mln.

Coalitieakkoord: Ramingsbijstellingen vermijdbaar

Trend

Als uitwerking van het coalitieakkoord is de bij de 4-maandsrapportage 2018 opgenomen trend/indexatie aangepast. Het percentage op de trendcategorie materieel is verlaagd van 0,9% naar 0%. Het trendpercentage subsidies is gehalveerd naar 2,1%.

Coalitieakkoord: Intensiveringen

Bouw 18.000 woningen

Bouwen en ontwikkelen in Rotterdam moet voor nu en voor de lange termijn. Door de aantrekkende economie zijn er meer initiatieven en projecten die tot ontwikkeling komen. De gemeente stimuleert dat de vraag op de Rotterdamse woningmarkt en het woningaanbod beter op elkaar aansluiten, onder meer door de bouw van 18.000 woningen in de komende vier jaar. De extra uitgaven (in totaal € 9 mln tot € 14 mln) worden voor € 6,5 mln gedekt door de baten van Grondzaken (taakveld Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)) en Erfpacht (taakveld Beheer overige gebouwen en gronden) te verhogen met respectievelijk € 2 mln en € 4,5 mln.

Coalitieakkoord: Bezuinigingen

Invulling structurele stelpost coalitieakkoord

Dit betreft een invulling van de in het coalitieakkoord opgenomen structurele stelpost van € 2 mln in 2019 oplopend naar € 8 mln in 2022.

Ramingsbijstellingen onvermijdelijk

Rentelasten Schiekadeblok (LSI)

Voor de jaren 2019 t/m 2021 wordt € 1,2 mln per jaar aan de begroting toegevoegd ter dekking van de rentelast. De Gemeente gaat het object verkopen als onderdeel van de ontwikkeling van het Central District. De verkoop wordt naar verwachting niet afgerond voor 2021.

Bijstelling raming verbeteracties uitvoeringsagenda vastgoed

Een van de verbeteracties betreft de vervanging van het vastgoedbeheersysteem. De voorbereidingskosten ad € 100 voor 2019 maken volgens regelgeving onderdeel uit van de investering. Hierdoor is € 100 minder exploitatiebudget benodigd. Daarnaast worden de financiële middelen, die voor 2018 beschikbaar zijn gesteld ten behoeve van data schoning (€ 800) doorgeschoven naar 2019.

Bestemmingsreserve Investeringsfonds Rotterdam (renteverlaging)

Als gevolg van de verlaging van de omslagrente (het interne rentepercentage) van 2,5% naar 2,25% is de dekking ten behoeve van de kapitaallasten uit de IFR bestemmingsreserve in de meerjarenbegroting bijgesteld.

Actualisatie omslagrente

Als gevolg van de verlaging van de omslagrente (het interne rentepercentage) van 2,5% naar 2,25% zijn de rentelasten in de meerjarenbegroting bijgesteld. Dit wordt toegelicht in het hoofdstuk financiële hoofdlijnen.

Reserves

Bestemmingsreserve Infrastructuur

De onttrekking aan de bestemmingsreserve Infrastructuur is in 2019 met € 400 verlaagd en daarmee in lijn gebracht met de huidige exploitatiebegroting voor het beheer en onderhoud van de Zuidhal van het Centraal Station.

Bestemmingsreserve Investeringsfonds Rotterdam - Katoenveem Keileweg 39-45

De onttrekking aan de bestemmingsreserve Investeringsfonds Rotterdam is in 2019 met € 462 verlaagd en daarmee in lijn gebracht met de huidige begroting van het object Keileweg 39-45.

Bestemmingsreserve Investeringsfonds Rotterdam - dotatie Ahoy

Het voordeel dat de gemeente realiseert op het project Hart op Zuid wordt jaarlijks gedoteerd aan de bestemmingsreserve Investeringsfonds Rotterdam voor het project Hart op Zuid. Voor 2019 bedraagt dit € 200. Dit voordeel is het gevolg van een lagere doorberekende boekwaarde dan de marktwaarde (gebaseerd op het huurcontract).

Bestemmingsreserve Investeringsfonds Rotterdam - MFC Pernis

Aan de bestemmingsreserve Investeringsfonds Rotterdam wordt in 2019 een bedrag van € 33 onttrokken ter dekking van de kapitaallasten van MFC Pernis.

Bestemmingsreserve Investeringsfonds Rotterdam - kapitaallasten

Het rentepercentage is aangepast van 2,5% naar 2,25%. Dit betekent een verlaging van zowel de (kapitaal)lasten als de bijdrage uit de bestemmingsreserve voor diverse projecten. Daarnaast zijn bij Omissieregeling 2018 de rentebaten die het fonds genereerde structureel toegevoegd aan het Investeringsfonds Rotterdam en de daarmee gemoeide onttrekking voorlopig opgenomen onder de algemene middelen. Met deze begrotingswijziging wordt de onttrekking in 2019 van € 93 overgeheveld naar de programma’s waarop de kapitaallasten drukken.

Technische wijzigingen

Actualisatie begroting vastgoed

Door opzeggingen en nieuw afgesloten huurcontracten zijn huurstromen gewijzigd.. Daarnaast zijn ook de lasten geactualiseerd door onder andere aangepaste meerjarenonderhoudsplannen en overige kosten.

Afroming diverse interne leveringen - onderwijs, parkeren en concernhuisvesting

Als gevolg van de verlaging van de omslagrente (het interne rentepercentage) van 2,5% naar 2,25% zijn de rentelasten en de daarbij gerelateerde interne doorbelastingen binnen de gemeente in de meerjarenbegroting bijgesteld.

Diverse afwijkingen

Dit betreft diverse technische mutaties tussen kostenplaatsen en/of kostendragers.

Beleidskaders, beleidsmonitoren en wet- en regelgeving

  • Architectuurnota: Architectuur en Rotterdam 2010
  • Beleidskader verkoop huurwoningen
  • Groenplan Binnenstad
  • Grondprijsbeleid 2013
  • Handboek Rotterdamse Stijl
  • Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2015-2019 Rotterdam
  • Kader Stedelijke Ontwikkeling
  • Kadernota grondbeleid 2003
  • Nieuw Rotterdams Welzijn 2016-2019 (kadernotitie)
  • Nieuwe energie voor Rotterdam (Drift rapport)
  • Roadmap Next Economy
  • Rotterdam Kaart van de Stad - Verkenning ontwikkelkansen lange termijn
  • Rotterdamse Welstandsnota
  • Stadsvisie
  • Vastgoed, katalysator voor ontwikkeling (meerjarenperspectief Rotterdams vastgoed)
  • Verhaal van de stad
  • Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs Rotterdam 2015